Freinet







Célestin Freinet


 
 








Célestin Freinet werd op 15 oktober 1896 geboren als zoon van een boerengezin. In 1920 begon hij zijn loopbaan als onderwijzer op een dorpsschooltje in Bar sur Loupe (Fr.)

Het is daar dat hij vrij snel ontdekte dat kinderen nauwelijks of helemaal niet geïnteresseerd waren in de door hem klassikaal aangeboden leerstof. Langzamerhand zag hij in dat hij zijn aandacht vooral moest richten op hetgeen de kinderen boeide. Hij verliet met de kinderen dan ook de school om de bedrijfjes van het dorp en de natuur in de omgeving te bezoeken en te bestuderen. Samen met de kinderen was Freinet actief bezig met de opgedane ervaringen in de realiteit.
Een voorbeeld: na een bezoek aan de wever en de timmerman gingen de kinderen ook zelf weven en timmeren. Het enthousiasme van de kinderen was groot. Het stond voor hem dan ook vast dat het klassikaal en frontaal onderwijs te ver afstond van de ervarings- en interessewereld van de kinderen. Om de ervaringen niet in het niets te laten verdwijnen, maakten ze verslagen van hun uitstappen. Deze verslagen lagen dan aan de basis van zijn taalonderwijs.
Om een uitwisseling van ervaringen en verslagen mogelijk te maken werd de techniek van de drukpers gebruikt. Deze teksten werden dan verstuurd naar anderen klassen. Doordat de teksten en de tekeningen gebaseerd waren op eigen ervaringen en belevenissen in herkenbare situaties (cfr. het naar buiten treden in het alledaagse leven) konden de kinderen zich snel inleven in deze werkjes.
Een ander facet in Freinet zijn denken was het centraal stellen van het kind in zijn eigen milieu. dit leidde ertoe dat freinet zich ook ging bezig houden met de situatie waarin de ouders van de kinderen verkeerden. Hij had veel en goed contact met de ouders, doordat hij zich inleefde en engageerde in hun leefwereld. Hij trachtte met andere woorden ook verbeteringen aan te brengen in het dagelijkse leven van de ouders van zijn leerlingen die dikwijls in armoedige omstandigheden leefden, door o.a. inkoop- en verkoopscoöperaties op te richten of door op te komen tegen heersende wantoestanden en ideeën.
Freinet was van mening dat de school geen eiland is in de maatschappij, maar onlosmakelijk verbonden is met het sociale leven waarin de school zich bevindt. Hij heeft in belangrijke mate duidelijk gemaakt dat onderwijs niet losstaat van de maatschappij en de leefomgeving van het kind.

Al werkend, lezend en reizend kwam Freinet tot een aantal uitgangspunten en technieken. Deze technieken komen verder in de Toverformule uitgebreid aan bod. Daar waar de technieken door de leerkrachten steeds aangepast werden aan de veranderende maatschappij, liggen de uitgangspunten tamelijk vast:

De voornaamste uitgangspunten van freinetonderwijs zijn:
  1. De ervaringen en belevingen van de kleuters en leerlingen vormen het vertrekpunt van het onderwijs, waarna de leerkracht en de groep ervoor zorgen dat er zinvol gewerkt wordt.
  2. Leren is: het al handelend experimenteel zoeken en ontdekken waarbij zelfgevonden mogelijkheden in een nieuw verband worden gezet.
  3. Het werk van de leerlingen moet plaatsvinden in een voor hen zinvolle context.
  4. De opvoeding op school staat niet los van de maatschappij; er zijn geen eenzijdige gezagverhoudingen, maar opvoeding vindt plaats door democratisch en coöperatief overleg.